35 МэВ энергиясы кезінде 12С ядрода дейтронның серпімді шашырауы


Қаралымдар: 15 / PDF жүктеулері: 7

Авторлар

  • Қайрат Мендибаев Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан; Біріккен ядролық зерттеулер институты (БЯЗИ), Дубна, Ресей https://orcid.org/0000-0001-8082-5640
  • Айдос Әжібеков Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан; Біріккен ядролық зерттеулер институты (БЯЗИ), Дубна, Ресей; 3Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті, Қызылорда, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-6388-987X
  • Талғат Исатаев Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан; Біріккен ядролық зерттеулер институты (БЯЗИ), Дубна, Ресей; 3Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті, Қызылорда, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-4666-0827
  • Сергей Лукьянов Біріккен ядролық зерттеулер институты (БЯЗИ), Дубна, Ресей https://orcid.org/0000-0002-9540-9137
  • Kuralay Dyussebayeva Farabi University
  • Тимур Жолдыбаев Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-3534-1000
  • Әлішер Теміржанов Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан; Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-5004-2036

DOI:

https://doi.org/10.32523/2616-6836-2026-155-2-177-190

Кілт сөздер:

упругое рассеяние, оптическая модель, фолдинг потенциал, FRESCO, DFPOT.

Аңдатпа

Аңдатпа.  

Жұмыста 35 МэВ энергиясы кезінде дейтрондардың 12C ядроларында серпімді шашырауының дифференциалдық қималарының бұрыштық үлестірілуін өлшеу нәтижелері келтірілген. Эксперимент K130 үдеткіш кешенінде (Финляндия, Ювяскюля университетінің Үдеткіш зертханасы) реакция өнімдерін сенімді сәйкестендіруді қамтамасыз ететін кремнийлі ΔE-E телескоптарын қолдана отырып жүргізілді. Алынған деректер оптикалық потенциалдың ғаламдық параметрленуі мен қосарлы фолдинг  потенциалын қолдана отырып, оптикалық модель шеңберінде талданды. Стандартты параметрлемелер бұрыштық үлестірілулердің негізгі ерекшеліктерін жалпы қайта жаңғыртатыны, алайда үлкен бұрыштар саласындағы мәліметтерді тиісті сипаттау үшін нақтылауды қажет ететіні көрсетілген. Жүргізілген талдау 35 МэВ энергиядағы d + 12C жүйесі үшін тиімді әсерлесу параметрлерін анықтауға және потенциалдың жорамал бөлігінің жұтылу процестеріне қосатын үлесін бағалауға мүмкіндік берді. Алынған нәтижелер дейтронның қатысуымен серпімсіз процестер мен нуклондық берілу реакцияларын одан әрі зерттеуде, сондай-ақ ядролық әсерлесудің үйлестірілген модельдерін құруда пайдаланылуы мүмкін.

Автор өмірбаяндары

Айдос Әжібеков, Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан; Біріккен ядролық зерттеулер институты (БЯЗИ), Дубна, Ресей; 3Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті, Қызылорда, Қазақстан

Алматы қаласындағы Ядролық физика институтының ядролық процестер зертханасының жетекші ғылыми қызметкері, PhD

Талғат Исатаев, Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан; Біріккен ядролық зерттеулер институты (БЯЗИ), Дубна, Ресей; 3Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті, Қызылорда, Қазақстан

Алматы қаласындағы Ядролық физика институтының ядролық процестер зертханасының ғылыми қызметкері және Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ядролық физика кафедрасының докторанты

Сергей Лукьянов, Біріккен ядролық зерттеулер институты (БЯЗИ), Дубна, Ресей

Біріккен ядролық зерттеулер институтының («БЯЗИ») ядролық реакциялар зертханасының аға ғылыми қызметкері, Жолио-Кюри көшесі 6, Дубна, Ресей

Тимур Жолдыбаев, Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан

«Ядролық физика институты» РМК ядролық физика бөлімінің меңгерушісі

Әлішер Теміржанов , Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің «Ядролық физика институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (ҚР ШЖҚ РМК ЯФИ), Алматы, Қазақстан; Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті, Алматы, Қазақстан

Алматы қаласындағы Ядролық физика институтының кіші ғылыми қызметкері, Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ-дың робототехника мамандығы бойынша докторантурада оқиды

Жүктеулер

Жарияланды

2026-06-29

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Мендибаев, К., Әжібеков, А., Исатаев, Т., Лукьянов, С., Dyussebayeva, K., Жолдыбаев, Т., & Теміржанов , А. . (2026). 35 МэВ энергиясы кезінде 12С ядрода дейтронның серпімді шашырауы . Л.Н. ГУМИЛЕВ АТЫНДАҒЫ ЕУРАЗИЯ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ХАБАРШЫСЫ. ФИЗИКА. АСТРОНОМИЯ СЕРИЯСЫ, 155(2), 177–190. https://doi.org/10.32523/2616-6836-2026-155-2-177-190

Журналдың саны

Нөмір 155 № 2 (2026)

Бөлім

Статьи