ӘР ТҮРЛІ ПІШІНДЕГІ ТОЗАҢДЫ БӨЛШЕКТЕРДІҢ МЕЗОСФЕРА БИІКТІКТЕРІНДЕ ЗАРЯДТАЛУЫН САЛЫСТЫРУ
Қаралымдар: 29 / PDF жүктеулері: 22
DOI:
https://doi.org/10.32523/2616-6836-2025-153-4-126-135Кілт сөздер:
мезосфера, ионосфера, тозаңды плазма, ОМL теориясы, сфералық, цилиндрлік және диск тәрізді тозаңды бөлшектерАңдатпа
Аннотация. Жұмыста мезосфера биіктіктеріндегі тозаңды бөлшектердің сыртын қоршап тұрған көптеген газдардың ішінен, О, О2, О3, ОН газдарының плазма бөлшектерімен әсерлесуі кезіндегі бөлшектердің пішініне байланысты зарядталу үрдісі қарастырылған. Сфералық бөлшектермен салыстыру мақсатында, цилиндрлік және диск тәрізді бөлшектердің сиымдылықтарын ескере отырып, олардың зарядының электрондық температураға тәуелділігі анықталды. Есептеулер 85 км биіктіктегі ионосфералық плазма үшін, температура 150о К, электрондар мен иондардың концентрациясы 1010 м-3 және иондардың жиілігі 105 с-1 деп жүргізілді. Тозаңдық бөлшектердің зарядталуын модельдеу мақсатында, ОМL теориясы пайдаланылды. Есептеулер нәтижесі бойынша, мезосфералық плазмадағы тозаңды бөлшектерінің пішіні зарядталу шамасына әсер ететіндігін көрсетті: сфералық бөлшектер ең үлкен теріс зарядқа, цилиндрлік бөлшектер - біршама кішірек, ал дискі тәрізді бөлшектер - ең аз зарядқа ие.
