Трансуран ядроларының спонтанды бөліну қасиеттерін зерттеу үшін газ толтырылған GRAND сепараторының фокальді жазықтығында SFiNx детекторлық жүйесін қолдану

Abstract

Біріккен ядролық зерттеулер институтында (БЯЗИ) ауыр спонтанды бөлінетін ядролардың синтезі және олардың ыдырау сипаттамаларын зерттеу саласында көпжылдық тәжірибе жинақталған. Осы зерттеулердің мүмкіндіктерін кеңейту үшін Аса ауыр элементтер фабрикасы (ААЭФ) құрылды, оның негізгі элементі жоғары қарқынды сәулелермен жұмыс істеуге оңтайландырылған DGFRS-2 газ толтырылған сепараторы болып табылады. ДЦ-280 үдеткішін DGFRS-2 сепараторымен бірге қолдану соңғы жылдары трансурандық нысаналармен бірқатар сәтті тәжірибелер жүргізуге мүмкіндік берді. Қондырғының жоғары тиімділігі рекордтық қысқа мерзімде (шамамен бір ай) ААЭ изотоптарының ыдырауының 100 оқиғасына дейін тіркелуімен расталды, бұл өте аз қималар жағдайында айтарлықтай жетістік болып табылады.

DGFRS-2 сепараторының сәтті пайдаланылуы GRAND әмбебап газ толтырылған сепараторының жобасын әзірлеуге негіз болды, оның фокальді жазықтығына SFiNx детекторлық жүйесін орналастыру жоспарлануда.

Бұл мақалада негізгі назар трансуран ядроларының спонтанды бөліну қасиеттерін зерттеу үшін қолданылған тәжірибе әдістемесіне және GRAND сепараторында SFiNx жүйесін пайдалану перспективаларына аударылған. GRAND сепараторында жүргізілген сынақ тәжірибелерінің және SHELS сепараторында SFiNx детекторлық жүйесін қолдана отырып жүргізілген тәжірибелердің нәтижелері ұсынылған. Осы жүйені ААЭФ инфрақұрылымына енгізу мүмкіндіктері қарастырылуда. Ұсынылып отырған әдістеменің басты артықшылығы — бөлінудің лездік нейтрондарын тіркеу мүмкіндігі, бұл ауыр және аса ауыр ядролардың спонтанды бөліну нейтрондарының еселігін өлшеу бойынша тәжірибелерді жоспарлау үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. Жасалған тәжірибелік әдістер осы саладағы болашақ зерттеулер үшін елеулі әлеуетке ие.